301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.

Yazı Detayı
28 Şubat 2021 - Pazar 13:43 Bu yazı 111 kez okundu
 
GİRİTLİ TÜRKLER
Ali Pamuksüzer
 
 

Tarsus’un Değerleri

                                                    GİRİTLİ TÜRKLER

    “Giritli Türkler”in (Yeni Giritliler) zulüm ve katliamdan kurtarılarak24 Şubat 1924’de Mersin ve ilçelerine göç edişinin 97.YıIını 24 Şubat günü gururla kutladık.

     Osmanlı Devleti tarafından Anadolu’dan Girit Adası’na götürülen dedelerimiz, Müslüman ve Türk oldukları için adadaki Hıristiyan Rum halkının zulmüne uğramıştır.   

     1897 Türk-Yunan Savaşı’ndan sonra “Giritli Türkler” Türkiye’nin diğer bölgeleri ile Mersin ve Adana’nın bazı ilçelerine göç etme zorunda kalmıştır.

     “Giritli Türkler” 1897 yılında Mersin’in Hebilli Köyü, Tarsus’un Sucular (Şükraniye), Bilalidere, Pirice (Yenisaz) köylerine ve Tarsus Merkeze yerleştirildiler.  Giritli göçmenlerin iskânı sürecinde sıkıntılar yaşandığı için, geçici olarak çiftlik arazileri ve binalarıyla birlikte vakıf binaları da kullanılmış olup, Kubat Paşa Medresesi ile Koyuncu Medresesi kullanılan yerler arasındadır.

     Adana yöresine gönderilen göçmenler, Tarsus’ta İbrahim Kethuda çiftliği ve Karaisalı’da Çakıd mevkiinde Giragos’un arazi ve çiftlik binalarına yerleştirilmiştir.

     O tarihte Hebilli’ye 124 nüfus, Sucular’a 63 nüfus, Bilalidere’ye 56 nüfus, Pirice’ye (Yenisaz) 314 nüfus, Tarsus Merkeze 375 nüfus yerleştirilmiştir. (Kaynak: Başbakanlık Osmanlı Arşivi-1897)

      1898 yılında Türkiye’ye toplam 40.000 kişilik göçmen kafilesinin geldiği ve kendilerine “Eski Giritliler” diyen bu göçmenlerin sayısı, kendilerine “Yeni Giritliler” denilen gruptan daha fazladır.

      Girit Adasında Yunan zulmüne maruz kalan  “Eski Giritliler”, anavatan Türkiye’de işgalci kefereye karşı “Çanakkale Zaferi”nde ve İstiklal Savaşı’nda büyük kahramanlık sergilediler. O yiğit ve vatansever insanlardan birisi de benim dayım “Çanakkale Gazisi” Tarsus’un Pirice Köyünden Salih oğlu 1892 doğumlu Ali BOLOGAN’dır. Mekânları Cennet olsun!   

      1924 yılında “Mübadele Protokolü” gereğince anavatan Türkiye’ye göç eden “Yeni Giritliler”i, Türk Vapurcular Birliği’ne bağlı Gülcemal, Akdeniz, Reşit Paşa, Kızılırmak, Şam, Giresun, Ümit, Gülnihal, Bahricedit, Altay, Gelibolu, Bandırma, İnebolu, Nimet, Canik, Millet, Ereğli adındaki gemiler; Girit’in Hanya, Resmo, Kandiye kentlerinden Türkiye’de belirlenmiş olan limanlara taşıdılar.

      İzmir ve Mersin’e gelen Giritliler, “Gülcemal” adındaki gemiyle geldiler. Bunlar genel olarak Akdeniz ve Ege sahil kentlerimizde ikamet etmektedir.

      Mersin ve ilçelerine gelen “Yeni Giritliler” 24 Şubat 1924’de gelmişlerdir.  

      Başbakanlık Osmanlı Arşivi kayıtlarında: 7 Ocak 1901 tarihinde Girit muhacirleri tarafından, Tarsus Redif Taburu Komutanlığı’na gönderilen dilekçede, “Tarsus’a geldiklerinden beri iki seneyi geçtiği halde henüz iskânlarının gerçekleştirilmediği, çoluk çocuk kalabalık bir şekilde fevkalade rutubetli ve sağlıksız olan medrese köşelerinde ikamet etmek zorunda kaldıkları, yevmiye olarak verilen 4 meteliğin zamanında ve tam olarak ödenmediği, kış mevsiminin bastırmasıyla perişanlıklarının arttığını, durumdan hilafet makamlarının haberdar edilmesi ve iskânlarının sağlanmasını” istemişlerdir denilmektedir.   

      Tarsus’a getirilen “Giritli göçmenler” medreselerde geçici olarak iskân edilmişlerdi.

      Adana’ya getirilip de Payas ve Hamidiye yöresine yerleştirilen “Giritli göçmenler” devletten yevmiye alamadıkları, iskânlarının sağlanmadığı, kendi imkânlarıyla ev yapamadıkları için Tarsus’ta han köşelerinde, bağ ve bahçelerde yatıp kalkmaya başlamışlar. Zor durumda kalan “Giritli” göçmen kadınlar ve genç kızlar iaşelerini temin amacıyla, Yunan teb’asından Mavromati’nin Tarsus’ta “Çukurova” pamuk ve iplik fabrikasında çalışmak zorunda kalmışlardır. (Başbakanlık Osmanlı Arşivi)

      Antalya’ya ilk göç 18.Yüzyıl başlarında başlamış ve “Giritli gömenler” II. Abdülhamid .tarafından İhsaniye, Ahmediye, Kadriye ve Selimiye (Bugünkü Side ilçesi) köylerine yerleştirilmişler. (Kaynak: Antalya Kültür ve Turizm Müd.Folklor Araştırmacısı Öznur Tanal)

      Ayrıca, “Antalya/Side ilçesinde ilk yerleşimin, Girit’ten gelen göçlerle başlamış olduğu; Side’nin Side olmasında Giritlilerin çok büyük emeği olduğu” belirtilmektedir. (Kaynak: Side Belediye Başkanı Abdulkadir Uçar)

      Bugün, Türkiye’nin neresinde olursa olsun, “Giritli Türkler”in ikamet ettikleri yerlerin isimlere baktığımızda çok anlamlı olduğunu görmekteyiz. Koydukları isimler; vatanına, devletine, onları bağrına basan yöneticilere olan sevgi, saygı ve sadakatin ifadesidir.

      Tarsus’un İhsaniye, Şükraniye köyleri ile Reşadiye mahallesinin adları bunun en açık kanıtıdır. Benim de içinden yetiştiğim Reşadiye Mahallesi, 1902 yılında Tarsus Belediye Başkanı Sadık Paşa (Eliyeşil) döneminde inşa edilerek “Giritli göçmenler” yerleştirildi. Bu mahalleye II.Abdulhamid’e duyulan saygı ve şükran duygusu sonucu önce “Hamidiye” adı verilmiştir. Ancak 1909’da tahtan indirilen II. Abdülhamid’in yerine 5.Mehmet Reşat padişah olunca, mahalle halkının isteğiyle 15 Mayıs 1911’de “REŞADİYE” mahallesi olarak değiştirildi. Reşadiye Mahallesinde yaşayan Giritli Türklere de “Eski Giritliler” denilmektedir.

      Libyalı “Giritli” Mühendis Ahmet A.’nın anlatımına göre: “Giritli Türkler”den bir bölümü, 1898 yılında Osmanlı toprakları olan Mısır, Libya, Lübnan ve Suriye’nin kıyı kentlerine göç ettirilmiştir. Suriye’nin Tartus şehrinde kurulan köye “Hamidiye” adını vermişlerdir. “Giritli Türkler”den önce İzmir ve Bodrum yöresine gelenler, buradaki Rumlarla yaşadıkları olaylar yüzünden Kuzey Afrika’daki ülkelere gönderildiler. Ancak, bu topraklarda yerli Araplarla da tatsız olaylar yaşanmıştır. Libya’da özellikle Kaddafi döneminde, “Giritli Türkler”in isimleri değiştirilerek asimilasyona uğratıldılar.

      Değerli okurlarım!

      Mustafa Kemal ATATÜRK’ün dedeleri o tarihte Osmanlı toprakları olan Selanik’e, benim dedelerim de Girit’e Karaman’dan gitmişlerdir. O’nun gönlü “TURAN” aşkıyla doluydu.

      Mustafa Kemal ATATÜRK’ün, “1926 İzmir Suikastı”ndan kurtulmasında en büyük rolü “Giritli motorcu Şevki” üstlenmiştir. Giritli motorcu Şevki, 15 Haziran1926 gecesi İzmir Valiliği’ne ihbarda bulunarak Atatürk’ü suikasta kurban gitmekten kurtarmıştır. Atatürk’ün annesi rahmetli Zübeyde Hanım Efendi, Selânik civarında Langaza’da tarım ve ticaretle uğraşan Sofuzade Feyzullah Efendi’nin kızıdır. Zübeyde Hanım, Anadolu’dan Rumeli’ye iskân edilen Konya/Karaman kökenli “Konyar” yörüklerinden olması nedeniyle “Giritli Türkler” arasında bağlantı olduğu kanısındayım. Çünkü, Osmanlı Devletinin Girit’i almasından sonra “Giritli Müslüman Türkler”in bir bölümü Girit Adasına Karaman’dan 

gitmişlerdir. Diğer bir bölümü ise Aydın ve Çankırı yörelerinden götürülmüşlerdir.  

      Tarsus’taki “Giritli Türkler”, 19 Haziran 2000 tarihinde dernek merkezi Reşadiye Mahallesinde olmak üzere, “Tarsus Girit Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği”ni kurarak, “millî birlik ve beraberliğin” öncüsü olmuşlardır.

 
Etiketler: , , , , GİRİTLİ, TÜRKLER,
Yorumlar
Diğer Yazılar
“AMERİKA KATİL, KATİL!”
T E Ş E K K Ü R
ÜRETEN DEĞİL, TÜKETEN ÜLKE DURUMUNA DÜŞÜRÜLDÜK..
İKİNCİ ATATÜRK MÜ?!..
“..Kurtlar Sofrası Kuruldu..”
OSMANLI’YA RAZI OLMAYANLAR SİYONİSTLERİN ELİNE DÜŞTÜ!.
“ZALİMLERİ BİRBİRİNE MUSALLAT EDERİZ”
HEMŞİRELER GÜNÜ İLK TÜRK HEMŞİRESİ SAFİYE HÜSEYİN ELBİ
“TARSUS’UN DEĞERLERİ”NDEN EMNİYET MÜDÜRÜMÜZ CENGİZ ZEYBEK’İ KAYBETMEYELİM!
“3 MAYIS, MİLLÎ ŞUURUN AYAKLANMASIDIR”
ERMENİ BAŞBAKAN HOVANNEZ KATCHAZNOUNİ’NİN “SOYKIRIM” YALANDI İTİRAFI
: HANGİ ODAKLARIN UŞAĞISINIZ?!
ANKARA’DA KANALİZASYON MU PATLADI?.
POLİS TEŞKİLATIMIZ 176 YAŞINA GİRDİ
EMEKLİNİN “HUZUR HAKKI” NEREDE?
A T A T Ü R K UYGUR TÜRKLERİ VE “YERLİ MAO”CULAR
“..GİYİNMİŞ ÇIPLAK KADINLAR..”
“.. nerenin piyonusun?..”
KAHVECİ VE YAZICIOĞLU’NUN ÖLÜMÜ…
Değerli okurlarım ve hemşehrilerim!
ŞAİBELİ “KAZALAR” VE ARKASINDAKİ GÜÇLER
“..zalimleri birbirine yandaş yaparız.”
“Baba oğluna bağ bağışlamış; oğul, babasına bir salkım üzüm vermemiş.”
“ADALETİ ÖLDÜRDÜĞÜN GÜN DEVLET DE ÖLÜR!”
“..BİZİ RAHAT BIRAKMAZLAR!..”
“YENİ VE SİVİL BİR ANAYASA” MI?!
ATATÜRK’E RAĞMEN TÜRK HEKİMİNE VEFASIZLIK…
UYGUR TÜRKLERİ VE “MAO”NUN HAYRANLARI
TEBDİL-İ KIYAFET EDEN PADİŞAHLAR VE GÜNÜMÜZDEKİLER
ORGANİZE SALDIRI MIYDI?
POPÜLİST YÖNETİMLERİN SONU MU?!..
COVID-19 AŞISI
ZALİM VE YANDAŞININ AKIBETİ…
MİLLETE KÜFREDEN, BU MİLLETİN SIRTINDAN KAZANMIŞ..
BU VATANI KARŞILIKSIZ SEVEN M.RASİM DOKUR’U RAHMETLE ANIYORUZ!.
ÇOK ANLAMLI BİR GÜN YAŞIYORUZ
FEDAKÂR SAĞLIK ÇALIŞANLARIMIZ 285 ŞEHİD VERDİLER
OKTAY VURAL VE “HAN-I YAĞMA”
“SAHİPSİZ OLAN MEMLEKETİN BATMASI HAKTIR”
TARSUS’UN DEĞERLERİ’NDEN PROF. DR. CAN ÖZŞAHİNOĞLU HAKK’A YÜRÜDÜ
KATLİNİN 82.YILDÖNÜMÜNDE O’NU ÖZLEMLE ANIYORUZ
İFTİRÂ VE MÜFTERİLER
TARSUSLU GERÇEK “HİPOKRAT” ÖĞRENCİLERİ
ŞİMDİ SIRA TTB VE TMMOB’NDE Mİ?
KADINA ŞİDDET VE İSLÂM’DA “SERKEŞ KADIN”
1441 YIL ÖNCE UYARILMIŞIZ..
BETÜLMAL’E UZANAN ELLER
COVİD-19 KÜRESEL GÜÇ SALDIRISI
“EL İYİSİ” ÜLKE MİYİZ?
Ulusal Gazeteler
Alıntı Yazarlar
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Mersin

Güncelleme: 18.06.2021
İmsak
Sabah
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı